ALAY EDİLME İLE BAŞA ÇIKMA BECERİSİ

 

Alay etme pek çok çocukta güvensizlik yaratır, alay edilen çocuklar okula gitmeyi reddedebilirler.Okul öncesi dönem çocukları arkadaşlarıyla gülerek alay ederler.Bu dönem çocuklar fikirlerini mantıksal süzgeçten geçiremediği için doğrudan ifade ederler . Anaokuluna başlayan çocuklar kurallara uymayı öğrenme aşamasıyla beraber gruba aitlik duyguları güçlenir.Çocuklar akran kabulu görmek amacıyla arkadaşlarıyla alay ederler.Kız ve erkek çocuklar arasında farklılıklar bulunmaktadır. Erkekler birbirlerini zayıf noktaları ve erkeklik özelliklerine ilişkin konularda,kızlar ise arkadaşlarını grup dışında bırakma, söylentiler yayma, gibi yaklaşımları tercih ederler.

 

Örnek problem durumlarına biraz değinmek gerekirse;

Çocukların yaptığı dil yanlışları; çocuk bir kelimeyi yanlış telaffuz ettiğinde çoğu zaman güleriz ve çocuğun söylediğini tekrarlarız.Bu tepkiyle karşılaşan çocukta güvensizlik ve utangaçlık gelişecektir.Bunun yerine çocuğun yanlış söylediği kelime düzeltilmeli ve doğru telaffuz etmesi konusunda teşvik edilmelidir.

 

Alay edilmeye açık ve telaffuzu zor isimler;belki çok güzel anlamlar içeriyordur verdiğiniz isim ; tarihi ,manevi simgesi yüksek olabilir ancak maalesef bazı durumlarda (örnek vermek istemiyorum çünkü öznel bir değerlendirme olduğu düşünülebilir) okul çağındaki çocuklar isimlerinden dolayı arkadaşları tarafından rencide ediliyor.Çocuklarımıza isim verirken biraz daha dikkatli olmalıyız diye düşünüyorum.

 

Bir başka problem oluşturabilecek konu da  çocuğa aşırı dikkat çekici ve uyumsuz renklerden oluşan kıyafetler giydirilmesidir.Çocuğun devam ettiği okulda bulunan öğrenci kesimin ortalama bir profili vardır(Sosyo-ekonomik düzey ve buna bağlı yaşam tarzı aynı olmasa bile birbirine yakındır).Bu profilin alt düzeyinin gerisinde kalan veya üst düzeyi de aşan bir durum ve görünüm olduğunda diğer çocukların dikkatini çekecektir.

 

Bazı çocuklar fiziksel özelliklerinden dolayı arkadaşları tarafından hedef olarak seçilirler. Gözlük, işitme cihazı v.b. tıbbi araçlar kullanan çocuklar akranları tarafından dışlanabilirler. Bu durumda kullanılan cihazın gerekliği ve işlevi hakkında çocuk ve arkadaşlarına bilgi verilebilir

 

Eğitimciler sınıf yönetimi yaklaşımında öğrencileri kibar ve anlayışlı davranmaları konusunda yönlendirmeli,alaycı yaklaşımları kesinlikle kabul etmediğini açıkça belirtmeli,benzer sorunlar yaşayan çocukların akran dayanışması yaklaşımı doğrultusunda birbirlerine destek olmalarını sağlamalı,sınıf içinde liderlik özelliklerine sahip, iletişim becerileri gelişmiş öğrencilerin sürtüşmeleri çözebilmeleri için arabuluculuk yapmalarını sağlamalıdır.

 

 Alay etmeye karşı koymak için öğrencilere anlatılabilecek bazı sorun çözme seçenekleri:

1. Dur ve 5’e kadar say

2. Seninle alay edenleri görmezden gel

3. Kendini nasıl hissettiğini söyle, örneğin "bana dörtgöz dediğin zaman kendimi çok kötü hissediyorum” v.b.

 Anne-babalar ne yapmalı?Anne-babanın varolan sorunları göz ardı ederek “Yok bir şeyin onlar seni kıskanıyorlar” şeklindeki yorumları ise çocuğun  stresini  artırır.Anne-babalar,alay edildiğini söyleyen çocuğu dinleyip  empati kurarak duygularını onaylamalı,çocuğun bu  durumla başa çıkma yolundaki çabalarını övmeli,çocuğun kendisiyle alay eden kişiye bakarak göz teması kurmasını söylemeli( Bu güven ve güç ifadesidir.)Anne ve babası tarafından sevilmeyen, diğer çocuklarla sık sık kıyaslanarak alay edilen ve dayakla cezalandırılan bir çocukta, gerginlik halleri görülebilir, devamı ise, geri dönülemez uyum bozukluklarına neden olabilir.Sürekli eleştirilen, başarısızlıklarına vurgu yapılan ,alay edilen çocuklar güvensiz ve utangaç yetişirler. Çocuğun hatalı davranışlarına vurgu yapmak yerine, olumlu davranışlarının ödüllendirilmesi gerekir.

                                                                                                    İsmail KEKÜLLÜOĞLU